Конспект урока и презентация по марийскому языку для начальных классов "Марий Тиште кече" (День Марийской письменности)

Конспект урока и презентация по марийскому языку для начальных классов "Марий Тиште кече" (День Марийской письменности)

Конспект урока и презентации по марийскому языку на тему "Марий Тиште кече" (День Марийской письменности) для начальных классов. История возникновения и празднования дня марийской письменности, народная игра, викторина.

Задачи 1.йоча-влакым марийтиштенерген, пайремынисторийженергениктешлымаш.
             2.йоча-влакын мутсаскаштденешымлымепашаштымшуйдарымаш.
             3.марий калыкынисторийжымаклаштуныкташ.

Оборудований, наглядность: проектор, «Ямделий» газет, листа –влак, ручка, тӧтыретпуч.

2 слайдШочмойылме.  Макс Майн
Шочмойылме! Марий йылме!
Моткочтыйымйӧратем.
Изинекойлаштӱҥалме
Пойдаренмутпамашем.
Тудынсылныже, оҥайже
Эре лийжетылатраш.
Эн чеверже, мыскараже
Лийжешергемутпамаш.
Шочмойылмынюзотамжым
Раш тунемналмек, йолташ,
Молокалыкйылмынямжым
Лиешкуштылгошымлаш.
Кеч-могайнаукышкорно-
Шочмойылме- тӱҥурем.
Шочмойылмымтыйиторло,
Йӧратен, шымлентунем.

-Салам лийже! Мемнанурокнапӧлеклалтынмарийтиштекечылан.
-Йоча-влак,а мом метенданденемарийтиштекеченерген палена. Кӱчыкынисторийжымушештаренлектына. Марий тиште кечепайремым 1998 ий 10 декабрь тылзегычпалемдаштӱҥалыныт. А кузеже да моланкӧратидепайремымпайремлаштӱҥалмыштым пален налашманын, марийкалыкынисторийышкыжекуснена. 

3слайд
-Марий калыкожнат икте-весылануверымпуэнмоштеныт. Нунокызытсесемын буква денеогыл, а оҥашке иероглиф гай палым сӱретленыт. Тыгайпалыжымтиште але тамга маныныт. 

4 слайд
-Шукомарий-влак вес кундемышилашкаеныт. Нунын деке родо-тукымыштсерышымколтеныт. Археолог-влак тамга деневозымотыгайсерышыммуыныт. Адакшымтӧтыретпучденаттӱрлойӱкымколтылыныт. Тудымкумыжгычынтӱрлымыштылныт.
 -Южгунамжетудоайдемекӱкшытыматэртен, садланакйукшат пеш торашкешергылтын. Иктажтуткарлийынкаенгын, калык пеш вашкечумырген.

5 слайд
-Марий тӱргычатшукоуверым пален налашлийын. Тӱрлемантувырмарийеҥынпаспортшо гай лийын. Тӱрымончен ,тудынмогайкундемыштешочмыжым, ешынкугытшым, мынярӱдырден эрге улмымат пален налашлийын.

6 слайд
-1775 ийыште  Санкт-Петербург олаштеикымшемарий грамматика лектын. Тудо «Сочинения, принадлежащие к грамматике черемисского языка» маналтын.Книганавторжокызытмартеат але пале огыл, но авторлан Вениамин Пуцек-Григоровичымшотлат. Грамматика 10 декабрьыштекевытлашкеужалашлукталтыныт. Лачтидекечынкызытмемнанреспубликыштына Марий тиште кече кумданпалемдалтеш.

7 слайд
-Пел курымэртымекеикымшемарийпочеламутвозалтеш.ТудымМоркорайоныншӱшпыкшо Сергей Григорьевич Чавайнвозен. Почеламутшоманалтын «Ото».

8 слайд
- 1907 гыч1913  ий  марте Валериан Михайлович  Васильевын «Марлакалендарьже » лектыншоген.

9 слайд
-Тыгакмариййылмым поэт ЙыванКырляпойдарен. Адакшымтудо поэт гынавелеогыл, тыгакикымшемарий актер. Кырлятӱҥрольымикымшейӱккиноштомодын.

10 слайд
-Тыгакмарийкалыкым  Валериан Васильев, ОлыкИпай, ШабдарОсып, ЯнышЯлкайншкесылнемутыштденекуандареншогеныт.

11 слайд
-1918 ийгыч  «Ӱжара» икымшемарий газет  лекташтӱҥалеш. ТудымончычОзаҥолаште, варажымЧарлаштесавыктенлукташ тӱҥалыт. Кызыттидегазетым «Марий Эл» лӱмдене палат. 
-молодец, улыда! Чылапаледа!

А те паледаожномемнан кована, кочана-влакшинчымашкасымэртареныт. Тушкошоҥгыжат, самырыкшатлийын. Нуноиктаж-кӧнпӧртышкӧпогынен тӱрым тӱрленыт,
пидыныт, тунамакмурыммуреныт,йомакым, туштымтуштеныт, модыныт.
-Айста, меаттенданденемодышденемодына. Модышманалтеш«Кӧписынрак?»
Шогалзакоктын, тенданкоклаштеиктыжешӱдырым куча, а весыжещӱртыммундырашпогышаш.Кӧондакрак . Тӱҥалына!
-Молодцы! А ынде вес модыш-ӱчашымаш, кок командыланшелалтына.

1.Марий алфавитымчынойленлекташ.

2.Сӱретымончен, буква-влакымчынчоҥенкайыкынлӱмжым пален налаш кӱлеш
К А Р М И С А В (вараксим)

13 слайд
3.  Вараксиммутымкучылтынмарийшомак-влакымвозыза(ава, ака,рак,мир,ик,киса,сар,
Вара,сима,мира)
4.туштым туштымаш

14 -17  слайд  алфавит, йылме, возымаш, книга.
5. «ямделий» газетымкучылтынкроссвордымшомакденетемышашулыда

18 слайд
(шочмо,шокшо,волто,мондо,шоҥшошордо,шольо,тольо,модшо,морко и т.д.).

19 слайд
Итешлымаш
Молодец улыда!Уш-акылдампойдарышда,марийкалыкынисторийжым,йылмыжым,
йӱлажымаклаштунемда. Марий йылмымараленкодаш да шуареншогашкумылдалийже. Тау! 


Полный текст материала Конспект урока и презентация по марийскому языку для начальных классов "Марий Тиште кече" (День Марийской письменности) смотрите в скачиваемом файле.
На странице приведен фрагмент.
Автор: Шуралева Светлана Валериевна  Публикатор
30.10.2017 0 135 12
Комментировать

Читайте новые статьи
Оставить отзыв к материалу:
avatar
Всего: 0